De winter 2015-2016 in zes ideeën

Winter

Het is 30 graden… de zomer is daar! Maar – zonder de pret te willen bederven – voor al wie met het energiebeleid bezig is, betekent dat ook dat de winter dichterbij komt, en daarmee de vrees voor stroomtekorten.

De vraag is of we de afgelopen maanden echt alle kansen hebben gegrepen om een afschakeling volgende winter te vermijden – want dat is echt het aller slechtste scenario.

Hebben we onze tijd echt gebruikt om oplossingen te zoeken? Wat kunnen we nog doen de komende maanden? Zijn we creatief genoeg, of wedden we maar op één paard?

Mijn analyse van de situatie in 6 oplossingsgerichte ideeën…

1. Het is nog altijd haalbaar om de Nederlandse Clauscentrale te koppelen aan het Belgische net

De aanbestedingsprocedure voor extra capaciteit van de vorige regering mag dan geannuleerd zijn, RWE/Essent bekijkt nog steeds samen met de overheden hoe de Claus C gascentrale België van stroom kan voorzien.

De Claus C-centrale is momenteel in de mottenballen. Ze kan relatief snel (volgende winter is wellicht te krap, maar het kan wel op redelijk korte termijn) worden “ont-mottenbald” en aangesloten op het Nederlandse hoogspanningsnet. Zo kan er via interconnectie elektriciteit naar België komen.

Het is aan Elia om het nodige te doen om de interconnectiecapaciteit ten volle te benutten. Daarnaast moeten er ook goede marktomstandigheden zijn die het voor ons rendabel maken om de centrale te ont-mottenballen.

Op langere termijn kunnen we de centrale rechtstreeks op het Belgische hoogspanningsnet aansluiten, zoals we al voorstelden in het kader van de aanbesteding.

2. Er zijn alternatieven voor Doel 1 en Doel 2

In ons land en de buurlanden staan verschillende gasgestookte elektriciteitscentrales klaar om energie te leveren. Veel van die centrales liggen op dit moment stil omdat ze niet rendabel zijn.

Dat gebrek aan rendabiliteit bedreigt ook in België zo’n 1.662 MW aan capaciteit (bron: De Tijd). Die capaciteit optimaal inzetten vereist lagere investeringskosten dan het heropstarten van Doel 1 en het langer operationeel houden van Doel 2. Het is bovendien een veilige én flexibele oplossing.

Het verleden heeft afdoende aangetoond dat het niet goed is om afhankelijk te blijven van één producent. De regering doet er goed aan om de nodige elektrische capaciteit voor de komende winters bij verschillende Europese energiebedrijven te zoeken.

3. Doel 1, 2, 3 en Tihange 2 blijven onzekere factoren

De kans dat Doel 1 en Doel 2 open blijven verkleint met de dag. Daar zijn verschillende oorzaken voor, met name de juridische complicaties en het feit dat de regering tot een akkoord moet komen met uitbater Electrabel in de komende weken. Als onderhandelingspositie is het natuurlijk niet ideaal dat de tegenpartij weet dat je onder tijdsdruk staat.

Wat Doel 3 en Tihange 2 betreft, proberen experts al maanden aan te tonen dat deze “scheurtjescentrales” voldoende veilig zijn om opnieuw te worden opgestart, tot dusver zonder succes.

En de tijd, die tikt verder…

We hebben op dit moment niet de luxe om oplossingen sequentieel uit te proberen, we moeten in parallel aan meerdere oplossingen werken.

4. De vrees voor stroomtekorten is terug van nooit weggeweest

We hadden afgelopen winter geluk met het extreem zachte weer. De berekeningen van Elia wijzen uit dat er wel degelijk een grote kans bestond dat het licht zou uitgaan in de wintermaanden van 2014-2015.

Inmiddels wordt het probleem alleen acuter: er verdwijnen dit jaar opnieuw elektriciteitscentrales uit de markt, en voor de komende winter is er ook minder import mogelijk uit Frankrijk op piekmomenten. Het zou fout zijn om te denken dat het allemaal wel zal meevallen.

Om de impact van een blackout in te schatten, volstaat het om even terug te denken aan de chaos op Zaventem vorige week.

5. De strategische reserve is geen lange termijnoplossing voor stroomtekort

Het alternatief van noodcapaciteit via de strategische reserve is al volop benut voor volgende winter. Een strategische reserve is trouwens een korte termijnoplossing.
Een capaciteitsmechanisme – zoals de koepel van energieleveranciers en -producenten FEBEG laatst voorstelde – is een oplossing die meer investeringen aantrekt en op de lange termijn werkt.

Ook de Essent/RWE-groep is voorstander van het invoeren van een capaciteitsmarkt in België die de bevoorradingszekerheid veilig stelt en innovatie stimuleert.

6. Vraagsturing is voorlopig te beperkt om afschakeling af te houden

Vraagsturing, waarbij bedrijven zich engageren om op bepaalde momenten geen stroom af te nemen, kan een goede oplossing zijn in de toekomst en als aanvulling bij productie. Vraagsturing is een en-en verhaal. Het bestaat vandaag al, maar het levert nog niet de nodige vermogens om een brownout of afschakeling tegen te gaan. Het zal dan ook ons probleem voor de volgende winter niet oplossen.

Batterijen kunnen in de toekomst wél een oplossing bieden, maar de batterijtechnologie staat nog altijd in de kinderschoenen.

Mijn conclusie? Het is duidelijk dat alle energiebronnen in België voor de volgende winter intussen zijn aangesproken. Willen we een afschakeling vermijden, dan zal er hoe dan ook extra vermogen uit het buitenland moeten komen.

Bij RWE/Essent zijn we intussen al meer dan een jaar voorstellen aan het doen voor het verzekeren van de bevoorrading.

De regering heeft nu de gelegenheid om creatieve oplossingen te ontwikkelen die op korte termijn problemen kunnen voorkomen of beperken. Zij kan een goed doordachte lange termijnvisie op tafel te leggen over de energievoorziening. Het doel is open. Als een van de vijf grootste Europese energiebedrijven staan wij bij Essent/RWE alvast klaar om deze regering bruikbare voorzetten te geven.

Dus, mevrouw de minister, het is nu aan u om onze voorzet om te zetten in een doelpunt.

Frank Brichau
Frank Brichau is elektrotechnisch burgerlijk ingenieur en doctor in de toegepaste ingenieurswetenschappen. Hij startte zijn carrière in 1993 bij Shell Belgium, maar in mei 2011 maakte hij de overstap naar essent.be, waar hij CEO werd. Sinds 1 januari 2017 is Frank Chief Commercial Officer (CCO) Essent voor België en Nederland en Country Chair innogy voor België.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *